Krajna

Krajna to kraina historyczno-geograficzna położona na pograniczu trzech dużych regionów: Pomorza, Wielkopolski i Kujaw. Ulokowanie pomiędzy większymi sąsiadami sprzyjało przenikaniu się kultury, gwar oraz zwyczajów. Nazwa Krajna pochodzi od historycznego położenia obszaru na rubieżach (krańcu), wpierw państwa Polan, a następnie Królestwa Polskiego. Wśród zachowanych do dziś dokumentów najstarsza wzmianka o Krajnie (CRAYEN) po raz pierwszy pojawia się w dokumencie wystawionym przez Przemysła II w Pyzdrach w 1286 roku. Analizując mapę, widać, że granice regionu wyznaczają rzeki: na północy Debrzynka i Kamionka, na zachodzie Gwda, na południu Noteć, natomiast na wschodzie rzeka Brda (z ominięciem Bydgoszczy). Region ukształtowało ostatnie zlodowacenie, tworząc Pojezierze Krajeńskie poprzecinane biegnącymi równoleżnikowo ciągami moren czołowych oraz charakterystyczną linię doliny Toruńsko-Eberswaldzkiej na południu. Początkowo Krajna znajdowała się w granicach państwa Pomorzan, a jednym z najważniejszych ośrodków osadniczo-militarnych stał się powstały w X wieku gród nakielski. Na przełomie XI i XII wieku wraz z ekspansją państwa Polan, region stał się areną walk o władzę i przechodził z rąk do rąk, ostatecznie stając się częścią nowo powstałego państwa Polskiego. Prawdopodobnie w XII lub na początku XIII wieku większość terenów Krajny stała się częścią kasztelanii nakielskiej. Z 1310 roku pochodzi wzmianka o utworzeniu przez Władysława Łokietka odrębnego województwa nakielskiego, które ostatecznie przekształcono w grodowe starostwo nakielskie. W 1314 r. starostwo nakielskie, stało się częścią województwa kaliskiego ze stolicą w Kaliszu. Po pierwszym rozbiorze Polski (1772 r.) Krajnę przyłączono do Prus. Okres zaborów wiązał się ze wzmożoną niemiecką akcją kolonizacyjną i germanizacyjną ludności pochodzenia słowiańskiego. Nowe władze zlikwidowały dawny staropolski podział administracyjny, między innymi zlikwidowano dawne starostwo Nakielskie, a jego miejsce zajął Powiat Wyrzyski (niem. Landkreis Wirsitz) ze stolicą w Wyrzysku, przydzielony do granic rejencji bydgoskiej w Prowincji Poznańskiej. Po Powstaniu Wielkopolskim (1918-1919) większość terytorium Wielkopolski przyłączono do odrodzonej Polski, niestety Krajnę podzielono na pół. Zachodnio północna część (ze Złotowem i Piłą) zamieszkana w większości przez ludność pochodzenia niemieckiego pozostała w Niemczech, natomiast część wschodnia (z Nakłem) stała się częścią II Rzeczypospolitej. Dopiero po zakończeniu II wojny światowej Krajna w całości znalazła się w państwie polskim. Niestety podział Krajny nadal istnieje, ponieważ zachodnia część regionu należy do województwa wielkopolskiego, a wschodnia do województwa kujawsko pomorskiego. Taka sytuacja negatywnie wpływa na integrację całego regionu i jego mieszkańców. Opracował: Krzysztof Kamil Przygoda Opracowanie i wykonanie mapy: Krzysztof Kamil Przygoda Materiał na zasadach licencji CC BY-NC-SA